De mythe van versnelling: waarom ritme belangrijker is dan snelheid

In tijden van transitie ontstaat bijna automatisch één reflex: versnellen. Meer initiatieven. Sneller beslissen.

Snelheid voelt als daadkracht.

Ze geeft ons het gevoel dat we grip hebben. Dat we handelen in plaats van afwachten.

Maar vaak versnellen we omdat het ongemakkelijk is om niet te weten. Omdat stilstand ons confronteert met wat nog niet uitgekristalliseerd is.

In complexe systemen brengt extra snelheid zelden echte helderheid. Ze kan beweging creëren, maar ook verhullen wat nog tijd nodig heeft om vorm te krijgen.

Duurzame groei ontstaat niet uit permanente versnelling. Ze ontstaat wanneer een organisatie haar eigen ritme leert herkennen en respecteren.

Ik moet hierbij denken aan Gaudí's zolder in Casa Batlló. De bogen dragen het plafond niet door massief te zijn, maar door hun ritme. Elke steun heeft een heldere afstand tot de volgende. Geen overbelasting. Geen chaos. Wat het geheel draagt, is niet constante ondersteuning, maar pacing. Voorspelbaarheid in de tussenruimte. Zo werkt leiderschap ook. Dragen betekent niet alles tegelijk ondersteunen, maar het juiste interval bewaken.

Hier zijn drie redenen waarom ritme belangrijker is dan snelheid.

1. Snelheid vergroot wat nog instabiel is

Wanneer een organisatie in transitie zit, verschuiven identiteit, rollen en machtsverhoudingen.

Als je dan versnelt, vergroot je niet alleen beweging. Je vergroot ook onduidelijkheid.

Snelle implementatie zonder gedragen betekenis creëert fragiliteit.

Wat niet geïntegreerd is, wordt uitvergroot.

Ritme daarentegen laat toe om beweging af te wisselen met stabilisatie.

Het geeft het systeem tijd om zich opnieuw te organiseren.

Tip voor leiders in transitie

Voor je een volgende stap zet, stel jezelf de vraag: Is wat we net hebben ingezet al voldoende geïntegreerd?

Plan bewust een integratiemoment na elke grote beslissing. Niet als evaluatie van prestaties, maar als gesprek over wat deze beweging betekent voor het systeem.

2. Constante versnelling ondermijnt volwassen verantwoordelijkheid

In een cultuur van permanente urgentie nemen mensen beslissingen vanuit druk.

Niet vanuit helderheid.

Urgentie vernauwt. Ritme verruimt.

Wanneer alles prioriteit is, verschuift leiderschap naar brandjes blussen. Mensen reageren in plaats van positioneren.

Ritme creëert voorspelbaarheid.

En voorspelbaarheid is een voorwaarde voor volwassen verantwoordelijkheid.

Mensen nemen eigenaarschap wanneer ze weten in welke fase ze zitten.

Tip voor leiders in transitie

Maak fasen expliciet. Benoem waar jullie staan:

• Ontwerpfase

• Implementatiefase

• Integratiefase

• Herijkingsfase

Niet alles tegelijk. Wel helder na elkaar.

Ritme begint bij taal.

3. Groei is cyclisch, niet lineair

We zijn geconditioneerd om groei lineair te zien.

Vooruit betekent meer - groter - sneller.

Levende systemen volgen echter een andere logica. Ze bewegen in cycli van expansie, consolidatie en herijking.

Wanneer leiders alleen expansie waarderen, ontstaat systemische uitputting.

Volwassen leiders normaliseren de cyclus.

Ze begrijpen dat vertraging geen achteruitgang is. Maar voorbereiding op een volgende fase van groei.

Tip voor leiders in transitie

Durf luwte te legitimeren.

Zeg expliciet tegen je team: “Dit is een periode van integratie.”

Of:“Nu bouwen we onder de oppervlakte.”

Wanneer je luwte normaliseert, verminder je angst.

En waar angst afneemt, groeit intelligentie.

Ritme als volwassen leiderschap

In mijn werk met founders en C-level leiders in complexe transitie zie ik dat de echte verschuiving gebeurt wanneer het ritme verandert. Niet wanneer er harder wordt gewerkt.

Wanneer leiders de architect worden van systemische timing, in plaats van de aanjager van versnelling.

Ecosysteemleiderschap vraagt dat je leert voelen waar het systeem staat. Dat je durft vertragen zonder richting te verliezen. Dat je expansie en integratie even ernstig neemt.

Ritme is geen luxe, het is volwassenheid.

En misschien is dat wel de diepere uitnodiging van complexe tijden: niet versnellen, maar verdiepen.

Foto: Zolder Casa Batlló, Gaudí, Barcelona, Wikimedia Commons